Opinie: de existentiële crisis van een programmeur in een AI-wereld

Zowat elke programmeur maakt reeds gebruik van AI om websites en software te bouwen. En als die programmeur dat nog niet doet, dan zal zijn of haar baas er wel op aandringen om daar snel verandering in te brengen. Dankzij AI kunnen we namelijk een pak sneller werken. Alle saaie ‘boilerplate’ code waar vroeger veel tijd in kroop, kunnen we nu uitbesteden aan AI. En waar we vroeger soms dagenlang konden vloeken op een bepaalde bug, vragen we nu gewoon aan Claude (een AI-assistent die zich vooral richt op programmeurs) om het probleem te zoeken en op te lossen. Vaak hoef je niet langer te wachten dan 5 minuten alvorens je resultaat hebt.

Kortom, programmeurs hebben er een waanzinnig goede assistent bij die niet meer weg te denken valt. De code die AI schrijft wordt steeds betrouwbaarder en performanter.

Vibecoding

Er is zelfs een volledig nieuwe discipline ontstaan: vibecoding. Concreet betekent het dat je gewoon aan AI vraagt om jouw software te schrijven. Je verifieert het resultaat, en geeft feedback tot je tot het voorziene eindresultaat komt. Voor het eerst in de geschiedenis kan werkelijk iedereen “de nieuwe Facebook” of “de nieuwe Flappy Bird” bouwen. Je hoeft alleen maar een idee te hebben, en AI doet de rest.

Het zorgt bij programmeurs, zoals mezelf, voor een oprechte begeestering voor deze nieuwe technologie, maar evenzeer voor een existentiële crisis.

Net zoals vele andere programmeurs heb ik heel wat jaren van mijn leven (16 om precies te zijn) besteed aan het leren programmeren van websites. Tijdens die 16 jaar is de technologie enorm veranderd, waardoor ik mezelf ook voortdurend moest blijven bijscholen. Waar we vroeger websites maakten met HTML, kwam er al snel CSS bij, gevolgd door JavaScript, PHP, AJAX, jQuery, MySQL, Node.js, React, Webpack, TypeScript, Vite, Next.js, Angular, WordPress, Symfony, Laravel …

Levensstijl in het gedrang

Programmeurs doen niet alleen hun 9-to-5 job. Ze blijven zich ook na hun uren bijscholen en verdiepen in deze nieuwe technologieën. Ze lezen gespecialiseerde blogs en kijken naar andere programmeurs op YouTube. Om het met een huizenhoog cliché te zeggen: het is een levensstijl.

Nu AI steeds beter wordt in het programmeren van websites, komt niet alleen onze job in het gedrang, maar ook deze volledige levensstijl. Jezelf volledig verdiepen in een nieuwe technologie om van een simpel “Hello World” concept naar een volledig werkend prototype te gaan, zit er niet meer in. Waarom zou je ook, als je AI gewoon kan vragen om je volledige codebase voor je klaar te zetten. En als je vragen hebt, je raadt het al, dan vraag je het gewoon aan AI. We moeten zelfs niet meer typen, want met Wispr Flow (ook aangestuurd door AI), kunnen we nu dicteren met een ongeziene accuraatheid.

Wat met de juniors?

Je zal maar een student zijn die momenteel softwareontwikkeling studeert. Binnenkort studeer je af, maar je hebt jezelf al meermaals afgevraagd of jouw job nog wel zal bestaan binnen nu en 3 jaar. En los daarvan is er nog een ander probleem. Na je studie ga je op zoek naar je eerste ‘junior’ rol. Je lost kleinere problemen op, je schrijft tests, je maakt tickets en documentatie … Allemaal zaken die AI prima kan. Waarom zou je als werkgever een junior aannemen voor 6.000 euro per maand terwijl een abonnement op Claude minder dan 100 euro kost? Hoe gaan juniors zich ooit opwerken tot seniors, of maken we daar binnenkort geen onderscheid meer in?

En ook de senior programmeurs hebben hun problemen. Je mag niet vergeten, dit zijn de mensen die niets liever doen dan zich volledig verdiepen in een codebase en zich volledig op een ingewikkelde bug willen storten, om na enkele slapeloze dagen dan eindelijk in een Eureka-moment de oplossing te vinden. De endorfine kick die je dan krijgt, geeft een enorme voldoening en vertrouwensboost waar je dagenlang op kan teren. Dat valt nu weg, want ook als senior programmeur is je eerste instinct nu vaak om het te vragen aan Claude. Niet omdat je dat wil, maar omdat je baas het wil. Waarom zou je baas jou betalen om een bug op te lossen in 3 dagen, als Claude het in 5 minuten kan?

Programmeurs hebben zo steeds minder grip op de codebase. Vroeger wisten ze van een project tot in de kleinste details welke functie waarvoor verantwoordelijk is, maar gezien de snelheid waarmee AI code schrijft is dat amper bij te benen. Ze verliezen dus deels het “eigendom” over hun applicatie. Het is niet meer hun code, maar ze zijn er wel verantwoordelijk voor.

De-skilling

En niet alleen is het probleem dat programmeurs zich minder moeten verdiepen in nieuwe technologieën, maar ze verliezen ook de skills waar ze jarenlang zo hard aan hebben gewerkt. Want wat je niet gebruikt, verlies je. Vroeger konden we allemaal kaartlezen, nu hebben we allemaal een GPS op zak waardoor we die skill simpelweg niet meer beheersen. En hoofdrekenen, wie kan dat nog?

Dat merken we nu ook bij programmeurs. Zelfs basisconcepten (zoals het schrijven van een simpele loop) die vroeger “muscle memory” waren (het zat in onze vingers) zijn tegenwoordig een uitdaging waar we toch twee keer bij moeten nadenken. En wanneer je moet nadenken, is het vaak al makkelijker om gewoon even aan Claude te vragen om een loop te schrijven. En zo blijven we in dat voortdurende proces van sluimerend vaardigheidsverlies.

Je ertegen verzetten is geen oplossing

“Verzet je er dan gewoon tegen, blijf alles manueel doen,” kan je nu zeggen. Dat is ook wat veel programmeurs proberen te doen, maar de tegenkanting wordt steeds groter. Beeld je in dat je een werkgever bent. Zou je een werknemer betalen voor 3 dagen werk omdat hij het “uit principe volledig handmatig heeft gedaan”, of betaal je liever een AI-tool voor 5 minuten werk om tot hetzelfde resultaat te komen? En beeld je in dat je een klant bent die moet kiezen uit twee websitebouwers. De ene doet alles handmatig en vraagt 10.000 euro, de andere gebruikt AI voor het schrijven van de code en kan dankzij die tijdsbesparing zijn kost verlagen naar 2.000 euro. Het eindresultaat zal uiteindelijk hetzelfde zijn. Hoeveel ben jij bereid om te betalen voor “het principe”?

Ik ben niet alleen in dit gevoel. Ik hoor het van collega-programmeurs en zie op platforms zoals Reddit de ene depressieve post na de andere verschijnen.

Hoe zal de functie van programmeur eruitzien binnen 5 jaar? We weten het niet. Als mensen me vroeger vroegen of het een goed idee was om softwareontwikkeling te studeren, kon ik met 100% vertrouwen “ja” antwoorden. Tegenwoordig kan ik dat niet weer. Ik kan het niet over mijn hart krijgen om mensen aan te moedigen om softwareontwikkeling te studeren, want ik ben oprecht niet zeker of het nog een slimme keuze is. Er zal altijd wel een rol weggelegd zijn voor slimme programmeurs, maar ik ben niet overtuigd dat de huidige studies ons correct voorbereiden op de AI-toekomst die zich opdringt. Hoe kan het dan ook, als we nog niet eens weten hoe die toekomst eruit zal zien.

Code battles

Programmeurs zullen moeten evolueren. In plaats van zich volledig te focussen op het schrijven van code, is het meer een ‘overziende’ rol. Je focust je meer op de architectuur van je applicatie. Elke programmeur is dus meer een supervisor die taken uitbesteedt aan AI, en vervolgens de resultaten gaat verifiëren en bijsturen waar nodig. Kritisch nadenken wordt een skill die steeds waardevoller wordt. Niet zomaar aannemen wat AI je geeft, maar alles in vraag stellen. Jezelf afvragen of er geen betere oplossing is. Een toekomstbestendige oplossing die niet alleen vandaag werkt, maar die voor de komende 5 tot 10 jaar zonder problemen zal schalen. Op dat vlak is het nog steeds belangrijk om je te verdiepen in nieuwe technologieën, zodat je weet wat de mogelijkheden (en vooral: de limieten) zijn.

Dat “overziende” en “resultaatgedreven” aspect van deze nieuwe functie zijn eigenschappen die me goed liggen. Begrijp me niet verkeerd, ik kan er ook van genieten om me volledig te verdiepen in een nieuwe technologie en vervolgens te kijken hoe ver ik kom zonder enige hulp. Vroeger hield ik met klasgenoten ‘code battles’. Wanneer we in een restaurant waren, hadden we altijd een pen bij. We draaien de papieren placemat om, telden af en schreven vervolgens een volledige applicatie uit op papier, gewoon uit ons hoofd zonder enige hulp. En ja, we werden (terecht) raar aangekeken.

Maar los daarvan heb ik nooit zo’n passie gehad voor code. Ik heb een passie voor wat je met die code kan bouwen, en hoe hetgeen je bouwt een waardevolle impact kan maken op het leven van mensen. Met andere woorden: hoe je met technologie mensen kan helpen. Daarom werk ik zo graag met zelfstandigen. Ze zijn zo gepassioneerd over wat ze doen. Door voor hen geoptimaliseerde websites te maken, kan hun onderneming verder groeien.

Jobs onder druk

AI vormt voor mij dus minder een bedreiging, maar ik kan wel oprecht zeggen dat het mijn toekomstperspectief heeft veranderd. Wanneer iedereen binnenkort een website of app kan maken, moeten we ons op een andere manier zien te onderscheiden. En waar ik vroeger nog zou overwegen om een junior in te huren om bepaalde taken van mij over te nemen, heb ik al die taken reeds kunnen uitbesteden aan AI.

Als ik puur naar mezelf kijk, valt er dus al minstens één job weg. En ik ben maar een kleine garnaal. Wat met de grote bedrijven die volledige teams van programmeurs hebben. Die zitten steeds vaker met hun vingers te draaien omdat ze met AI veel sneller kunnen werken terwijl de nieuwe projecten niet met hetzelfde tempo binnenkomen. Er zijn al schrijend veel ontslagen gevallen in de tech wereld recent, en ik vrees dat het nog even zal doorgaan.

Karma is a bitch

Ik prober het ook anders te kijken. Als programmeurs hebben we in het verleden heel wat software geschreven die rechtstreeks jobs hebben gekost van andere mensen. Door mobiele applicaties te maken voor banken, zijn er heel wat jobs weggevallen in de banksector. Een reis boeken doe je niet meer ter plaatse in een reisbureau, maar wel online. Zelfscanners in de supermarkt zorgen ervoor dat er veel minder kassamedewerkers nodig zijn. Een ook chauffeurs krijgen het zwaar te verduren met de opmars van zelfrijdende wagens.

De relatie tussen technologie en het verdwijnen van jobs is niets nieuws. Wat wel nieuw is, is dat het nu eens de programmeurs zijn die vervangen worden. Karma is a bitch.

AI als dromenmaker

Toch wil ik eindigen met een positieve noot. We moeten niet rouwig zijn om de opmars van AI, en hoe het steeds krachtiger en slimmer wordt. De afgelopen weken heb ik dankzij AI eindelijk de passieprojecten kunnen maken waar ik al jaren over droomde, zoals mijn eigen sitebuilder voor kleine zelfstandigen en zelfs mijn eigen project management software. Alhoewel ik jaren geleden ook al begonnen was aan zo’n projecten, was het steeds een proces van meerdere maanden. Aangezien het leven ook de gewoonte heeft om onvoorspelbaar te zijn en andere dingen op je bord te gooien, zagen dat soort passieprojecten nooit het levenslicht. Nu kan je zoiets bouwen in een weekendje met AI.

Hoe zou nogal ondankbaar zijn om rouwig te zijn om een tool die je de mogelijkheid geeft om zaken te bouwen waar je vroeger alleen maar van kon dromen. De technologiewereld zal de komende jaren nog flink overhoop worden geschud. Jobs zullen verdwijnen, taken zullen veranderen, nieuwe functies zullen ontstaan. Het is aan ons als programmeurs om te blijven doen waar we zo goed in zijn: onszelf heruitvinden. We houden de vinger aan de pols van de technologiewereld, onderzoeken welke richting het uitgaat en vinden onszelf opnieuw uit om relevant te blijven in een volledig nieuwe wereld.